ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΑΤΕ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΑΣΩΜΑΤΟΣ

ΗΘΗ & ΕΘΙΜΑ


ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ


Από τις αρχές του Δεκέμβρη παρατηρείται μια μεγάλη δραστηριότητα στα νοικοκυριά της κοινότητας που αφορά τις προετοιμασίες για την μεγάλη γιορτή των Χριστουγέννων. Γενική καθαριότητα του σπιτιού, ξεσκόνισμα, γυάλισμα, τακτοποίηση επίπλων, ψήσιμο στους πλιθαρόκτιστους φούρνους των παξιμαδιών και ασπρογιάτισμα των εσωτερικών και κάποτε των εξωτερικών τοίχων και περιτοιχισμάτων.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, ορισμένες οικογένειες, έσφαζαν τον χοίρο τον οποίον μεγάλωναν για αυτό το σκοπό και τον έβαζαν σε καζάνι με ζεστό νερό για να αφαιρέσουν τις τρίχες του. Με το κρέας του χοίρου κατασκεύαζαν λούντζες, χοιρομέρια και λουκάνικα. Την κοιλιά την έκαναν «παστή» και το κεφάλι με τα πόδια «Ζαλατίνα». Τα λουκάνικα τα κρέμαζαν ψιλά μέσα στην τζιμινιά (τζάκι) για να ψήνονται σιγά-σιγά. Τα υπόλοιπα τα μισόψηναν και τα φύλαγαν μέσα σε «κουμνιά» (πήλινα δοχεία) μαζί με το «λαρδί» (λίπος) για να διατηρούνται. Με αυτό το τρόπο είχαν απόθεμα φαγητού για αρκετό καιρό. Το έθιμο αυτό δεν υπάρχει σήμερα.

Την ημέρα των Χριστουγέννων ο κόσμος πηγαίνει στην εκκλησία. Μεταλαμβάνει των αχράντων μυστηρίων (πασκάζει, στην συνηθισμένη κυπριακή διάλεκτο) και ανταλλάσσουν ευχές και φιλιά. Ακολούθως όλοι πάνε στα σπίτια τους και όλη η οικογένεια κάθετε στο τραπέζι και τρώνε χοιρινό κρέας, μέσα σε ένα χαρούμενο ευχάριστο και γιορτινό οικογενειακό περιβάλλον.

 


ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ


Το μεσημέρι της Πρωτοχρονιάς, μετά το φαγητό, ο νοικοκύρης έκοβε την Βασιλόπιττα με το τυχερό νόμισμα. Όποιος έβρισκε στο κομμάτι του το νόμισμα θα ήταν ο τυχερός της νέας χρονιάς. Βάσει των παλαιών κυπριακών εθίμων όταν επέστρεφαν από την εκκλησία στο σπίτι τους έπρεπε να μπουν με το δεξί πόδι για να παν όλα δεξιά (καλά) στη νέα χρονιά.

Την Πρωτοχρονιά έπαιζαν επίσης διάφορα τυχερά παιχνίδια με τραπουλόχαρτα στα καφενεία του χωριού καθώς και σε διάφορα σπίτια μέχρι το πρωί.



ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ


Την παραμονή των Φώτων οι νοικοκυρές έφτιαχναν ξεροτίανα (λουκουμάδες) για να φάνε μαζί με τις οικογένειες τους. Ακολούθως έριχναν και στα δώματα (στέγες των σπιτιών) να φάνε οι καλικάτζαροι και να φύγουν.
Μετά το τέλος της λειτουργίας ο Ιερέας του χωριού γύριζε σε όλα τα σπίτια και ράντιζε με Αγίασμα (Καλάντιζε) συνοδευόμενος από ένα παιδί που κρατούσε ένα κουβά με Αγίασμα. Μέσα στον κουβά με το Αγίασμα έβαζαν διάφορα νομίσματα τα οποία έπαιρναν μοιράζονταν ο ιερέας και το παιδί που τον συνόδευε.

 

ΣΗΚΩΣΕΣ


Οι σήκωσες αρχίζουν από την Κυριακή της Απόκρεως και συνεχίζονταν την επόμενη Κυριακή της Τυροφάγου. Συνήθως αυτές τις δυο Κυριακές αρκετά άτομα μασκαρεύονταν και γύριζαν σε συγγενικά και φιλικά σπίτια. Εκεί διασκέδαζαν τον κόσμο με αστεία.

Την Δευτέρα της Καθαράς οι κάτοικοι έβγαιναν και εξακολουθούν να το κάνουν μέχρι σήμερα στο δάσος του χωριού που βρίσκεται στα νότια του χωριού και εφάπτεται της Αλυκής για να κόψουν την «μούττη της Σαρακοστής» τρώγοντας νηστίσιμα φαγητά και πετώντας χαρταετούς. Αρκετός κόσμος από όλα τα μέρη της Κύπρου κατακλύζουν το δάσος για να γιορτάσουν την έναρξη της Σαρακοστής μαζί με τους κατοίκους της κοινότητας.


ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ

Κυριακή των Βαΐων: Την ημέρα αυτή οι νοικοκυρές παίρνουν κλωνάρια ελιάς δεμένα ή τοποθετημένα μέσα σε μαξιλαροντήματα στην εκκλησία, για να μείνουν εκεί μέχρι την ήμερα της Πεντηκοστής, οπότε η ελιά αγιάζεται και θα την πάρουν στο σπίτι τους για το κάπνισμα. Το κάπνισμα πιστεύεται ότι διώχνει κάθε κακό και ζηλοφθονία από την οικογένεια.

Τις μέρες πριν την Λαμπρή οι νοικοκυρές στο χωριό θα κάνουν τον γενικό καθαρισμό του σπιτιού. Την Μεγάλη Πέμπτη βάφουν τα κόκκινα αυγά τα οποία θα τσουγκρίσουν μετά την Ανάσταση. Την Μεγάλη Παρασκευή θα ετοιμάσουν τα παξιμάδια και τους Άρτους τους καθώς επίσης και τις περίφημες «φλαούνες».

Την Μεγάλη Πέμπτη οι εικόνες του εικονοστασίου καλύπτονται με μαύρα ρούχα σε ένδειξη πένθους. Το ίδιο βράδυ στήνουν μέσα στην εκκλησία πάνω σ' ένα τραπέζι ομοίωμα σταυρού με το Χριστό πάνω ενώ στα δεξιά και αριστερά βάζουν ομοίωμα του αποστόλου Ιωάννη και της μητέρα του Χριστού.

Όλοι οι χωριανοί πάνε στην εκκλησία και προσκυνούν τον τίμιο σταυρό και ακούν τα 12 ευαγγέλια, για τα πάθη, την σταύρωση και το θάνατο του Χριστού.

Την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί γίνεται ο στολισμός του επιταφίου. Κοπέλες και νέοι ψάλλουν τον επιτάφιο θρήνο ενώ τρεις κοπέλες ντυμένες μυροφόρες ραίνουν το Χριστό με μύρα αρώματα και άνθη. Το βράδυ γίνεται η περιφορά του επιταφίου στους κεντρικούς δρόμου του χωριού.

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί κατά την διάρκεια της λειτουργίας και την στιγμή που ο ιερέας θα πει το «Ανάστα ο Θεός» οι πιστοί θα κτυπήσουν τους σκάμνους και τα μαύρα ρούχα που καλύπτουν τις εικόνες θα πέσουν.

Γύρω στις έντεκα το βράδυ κτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες για να καλέσουν όλους τους Χριστιανούς να πάνε στην πιο χαρούμενη λειτουργία της Χριστιανοσύνης.

Απ' έξω στο προαύλιο της εκκλησίας είναι αναμμένη η «Λαμπρατζιά». Τα μεσάνυχτα ο παπάς λεει το «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανασπέρου φωτός» ενώ συγχρόνως βγαίνει από την εκκλησία μαζί με τους ψάλτες για την λιτανεία. Όλος ο κόσμος ανάβει τα κεριά του και τις λαμπάδες του από το Άγιο φως της Αναστάσεως και βγαίνουν όλοι έξω. Εκεί ο ιερέας θα πει τον Καλό Λόγο και όλοι μαζί ψάλλουν το Χριστός Ανέστη.

Μετά την λειτουργία της αναστάσεως, επιστρέφουν όλοι στα σπίτια τους με τα κεριά τους αναμμένα με το Άγιο Φως. Στο σπίτι θα τσουγκρίζουν τα κόκκινα αυγά λέγοντας τις ευχές: «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ», «ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ». Τρωνε σούπα αυγολέμονι, αυγά και φλαούνες.

Την Κυριακή θα ψήσουν το πατροπαράδοτο «Αρνί στην σούβλα» και θα διασκεδάσουν την μεγάλη ημέρα της Λαμπρής όλοι μαζί. Στα παλαιότερα χρόνια, διοργάνωναν διάφορα παιχνίδια στο καφενείο του χωριού. Δυστυχώς σήμερα αυτό το έθιμο δεν υπάρχει.

 

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΓΑΜΟΣ


Προξένια


Τα προξένια γίνονταν είτε με προξενητή είτε με ένα συγγενικό πρόσωπο, που μιλούσε στους γονείς της νύφης. Για να δεκτούν οι γονείς της κοπέλας λάμβαναν υπόψη αν ο νέος ήταν από καλή οικογένεια, αν είχε περιουσία και αν ήταν εργατικός. Αν ήταν από άλλο χωριό πήγαιναν οι ίδιοι στο χωριό του και ρωτούσαν τους χωριανούς και τους γείτονες. Τις περισσότερες φορές δε λάμβαναν υπόψη τη γνώμη της κοπέλας.


Λόγιασμα


Στο λόγιασμα καλούσαν πολύ στενούς συγγενείς, όπως τη νονά και το νονό της νύφης και του γαμπρού, τους θείους και τις θείες, τον παππού και τη γιαγιά, τα αδέλφια και από τις δυο πλευρές και τον ιερέα, που θα έκαμνε το προικοσύμφωνο το οποίο είχε νομική ισχύει. Στο προικοσύμφωνο έγραφαν τι θα έδιναν ως προίκα στα παιδιά τους. Μετά τη διαδικασία του λογιάσματος, ακολουθούσε φαγοπότι και τραγούδι.


Αρραβώνας


Στους αρραβώνες δεν καλούσαν όλους τους χωριανούς. Στον αρραβώνα αντάλλασσαν μαντίλια και δακτυλίδια. Το σπίτι το οποίο θα έμεναν οι νεόνυμφοι ήταν ευθύνη του πατέρα της νύμφης. Μετά οι ευθύνες μοιράστηκαν μεταξύ των δύο οικογενειών, ενώ σήμερα την ευθύνη αναλαμβάνουν οι νεόνυμφοι με την βοήθεια των γονιών τους.


Οι προετοιμασίες για το γάμο


Η πρόσκληση για το γάμο εγίνετο ένα με δύο μήνες πριν από τους γονείς των μελλονύμφων. Την τελευταία εβδομάδα πριν τον γάμο δεν έδιναν προσκλητήρια.

Την Παρασκευή το βράδυ μαζεύονται όλοι οι συγγενείς για να πλύνουν το σιτάρι, που θα χρησιμοποιήσουν για την κατασκευή του ρεσιού. Το Σάββατο το βράδυ μαζεύονται πάλι όλοι οι χωριανοί για να κουπανήσουν το σιτάρι με το χειρόμυλι (για να σπάσει το σκληρό περίβλημα του σιταριού) για να ψηθεί πιο εύκολα το ρέσι. Απαραίτητη και για τις δύο αυτές εκδηλώσεις ήταν η συνοδεία βιολιού, λαούτου και παραδοσιακών τραγουδιών.

 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ


Την Κυριακή το μεσημέρι εγίνετο το ράψιμο του κρεβατιού. Η γιορταστική ατμόσφαιρα περιλάμβανε ορχήστρα από βιολί, λαγούτο, με χορούς, τραγούδια και τσατίσματα. Το κρεβάτι του αντρογύνου εγεμίζετο με παρθένο μαλλί από πρόβατα και το έραβαν 5 ή 7 παντρεμένες και μονοστέφανες γυναίκες. Την ώρα που έραβαν το κρεβάτι έπαιζαν χαμηλά τα μουσικά όργανα και οι συγγενείς και οι φίλοι τραγουδούσαν δίστιχα ή τετράστιχα κατάλληλα για την περίπτωση. Επίσης οι συγγενείς του ανδρόγυνου πλούμιζαν το κρεβάτι.


Στη συνέχεια οι κουμπάροι χόρευαν το χορό του κρεβατιού. Λίγο πριν ξεκινήσει ο χορός του κρεβατιού, ήταν έθιμο πάνω στο κρεβάτι να βάζουν μικρά παιδιά και να τα κυλούν. Αν έβαζαν αγόρι, πίστευαν ότι το αντρόγυνο θα έκανε πρώτα αγόρι. Αν κυλούσαν κορίτσι, θα έκαναν κορίτσι.
Στόλισμα της νύφης

Την Κυριακή του γάμου απόγευμα λίγο πριν να πάρουν τον γαμπρό και την νύφη στην εκκλησία για το μυστήριο, εγίνετο το στόλισμα της νύφης στο πατρικό της σπίτι. Φορούσε το νυφικό της, την στόλιζα, έφτιαχναν τα μαλλιά της, την έζωνε και την κάπνιζε ο πατέρας και η μητέρα της και της έδιναν τις ευχές τους.

Την νύφη στόλιζαν πάντα οι υποψήφιες κουμπάρες (κουμέρες). Όταν την στόλιζαν της τραγουδούσαν οι συγγενείς και οι φίλες της, υπό την συνοδεία βιολιού και λαγούτου.

 

Ξύρισμα του γαμπρού

Το ξύρισμα του γαμπρού γινόταν στο πατρικό του σπίτι και περιλάμβανε εκτός από το ξύρισμα, το ντύσιμο του γαμπρού στα γαμπρικά του ρούχα και τον καλλωπισμός του. Τον ξύριζε και τον κτένιζε ο παρπέρης υπό την συνοδεία βιολιού. Ο πρώτος κουμπάρος, του φορούσε το υποκάμισο, το παντελόνι και τον σάκο και τραγουδούσε κι αυτός μαζί με τους συγγενείς και φίλους τα κατάλληλα δίστιχα ή τετράστιχα.

Τον γαμπρό συνόδευαν οι γονείς και συγγενείς του, με την συνοδεία βιολιού από το πατρικό του σπίτι μέχρι το προαύλιο της εκκλησίας. Ακολούθως ερχόταν η νύφη με την δική της συνοδεία.
Μετά το τέλος του μυστήριου οι νεόνυμφοι πήγαιναν στο σπίτι τους και οι καλεσμένοι τους χαιρετούσαν και ακολουθούσε φαγοπότι. Το φαγητό ήταν Ρέσι, κουπέπια, κεφτέδες και κρέας με πατάτες στον φούρνο. Μετά το φαγητό χόρευαν οι νεόνυμφοι και οι καλεσμένοι τους πλούμιζαν καρφιτζόνοντας πάνω στα ρούχα τους χαρτονομίσματα.


ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ


Τη Δευτέρα του γάμου το βράδυ εγίνετο ξανά τραπέζι στο σπίτι των νεονύμφων.


ΤΡΙΤΗ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ


Την Τρίτη του γάμου το απόγευμα οι συγγενείς γύριζαν το χωριό και μάζευαν κότες από τους κουμπάρους, της κρέμμαζαν σε ένα κοντάρι και της έπαιρνα στο σπίτι των νεόνυμφων, τις έσφαζαν, τις μαγείρευαν και μετά διασκέδαζαν με την συνοδεία της ορχήστρας.
Αντίγαμος

Αν ο γαμπρός ή η νύμφη ήταν από άλλο χωριό τότε το μεσημέρι της 1ης Κυριακής μετά τον γάμο έκαναν τραπέζι με φαγοπότι και μουσική στο χωριό τους.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Ο Ασώματος είναι χωριό της επαρχίας Λεμεσού και βρίσκεται στην πεδιάδα της Λεμεσού σε υψόμετρο 4 μέτρων πάνω από την...
Περισσοτερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Τα Έξι χιλιόμετρα απόσταση από το κέντρο της πόλης της Λεμεσού, τα Τέσσερα χιλιόμετρα από την μοναδική παραλία του Lady's...
Περισσοτερα